در زمان امام حسن(ع) به دلیی جریانهای زیادی که در زمان امیرالمومنین پیش آمد و از همه بالاتر، آن حالت سست عنصریی که اصحاب امام حسن به خرج دادند، اگر امام حسن مقاومت میکرد کشته میشد؛ ولی نه کشته شدن شرافتمندانه و افتخارآمیز آن گونه که حسین بن علی(ع) کشته شد. حسین بن علی با 72 نفر کشته شد؛ یک شهادت آبرومندانه و در یک وضع و شرایط خاص که 1300 سال دارد اسلام را آبیاری میکند. در زمان امام حسن، یک حالت رخوت، سستی و خستگی در شیعیان پیدا شده بود که اگر این کار (مقاومت در مقابل معاویه) ادامه پیدا میکرد، یک وقت خبردار میشدند که حضرت را دست بسته تحویل معاویه دادهاند. هنوز صابون معاویه و بنی امیه درست به جامه مردم نخورده بود. بیست سال معاویه حکومت کرد، مغیره بن شعبه و زید بن ابیه که به جان مردم افتادند، آن وقت مردم فهمیدند که اشتباه کردند که در زمان حضرت علی(ع) دعوت او را لبیک نگفتند و اشتباه کردند که امام حسن را تحویل معاویه دادند. لذا بعدها (بعد از حادثه کربلا) عدهای پیدا شدند و توابین را به وجود آوردند؛ همانها بودند که دور مختار را گرفتند.
این امر، یعنی آگاه شدن مردم از ماهیت حکومت اموی، از عواملی بود که شرایط را برای قیام امام حسین(ع) مساعد میکرد.
گذشته از این، وضع یزید با وضع معاویه فرق میکرد. معاویه در لباس نفاق کار میکرد، یزید در لباس کفر معاویه حداقل روی کارهایش سرپوش میگذاشت؛ علنا شراب نمیخورد، علنا سگ بازی نمیکرد و صورت ظاهر را حفظ میکرد؛ ولی یزید جوانی بود دیوانه و پرده در که حیاب موقعیت خودش را نمیکرد که هر چه هست، بالاخره مردم او را خلیفه پیغمبر میدانند. این قدر شراب میخورد تا مست میشد و در حضور جمعیت، به پیغمبر(ص) ناسزا میگفت. واقعا اگر قضایا کربلا نبود و امام حسین(ع) قیام نمیکرد، و سبب نمیشد که یزید از بین بروز و او همان بیست سالی را که معاویه خلیفه بود، خلافت میکرد، اصلا حوزه اسلام منقرض میشد.
پس شرایط زمان خیلی فرق میکند. بنابراین امام حسن(ع) همان برنامه را اجرا کرد که امام حسین(ع) اجرا کرد و امام حسین(ع) همان برنامه را اجرا کرد که امام حسن(ع) اجرا کرد؛ فقط شکل کارشان با هم فرق داشت.
این امر، یعنی آگاه شدن مردم از ماهیت حکومت اموی، از عواملی بود که شرایط را برای قیام امام حسین(ع) مساعد میکرد.
گذشته از این، وضع یزید با وضع معاویه فرق میکرد. معاویه در لباس نفاق کار میکرد، یزید در لباس کفر معاویه حداقل روی کارهایش سرپوش میگذاشت؛ علنا شراب نمیخورد، علنا سگ بازی نمیکرد و صورت ظاهر را حفظ میکرد؛ ولی یزید جوانی بود دیوانه و پرده در که حیاب موقعیت خودش را نمیکرد که هر چه هست، بالاخره مردم او را خلیفه پیغمبر میدانند. این قدر شراب میخورد تا مست میشد و در حضور جمعیت، به پیغمبر(ص) ناسزا میگفت. واقعا اگر قضایا کربلا نبود و امام حسین(ع) قیام نمیکرد، و سبب نمیشد که یزید از بین بروز و او همان بیست سالی را که معاویه خلیفه بود، خلافت میکرد، اصلا حوزه اسلام منقرض میشد.
پس شرایط زمان خیلی فرق میکند. بنابراین امام حسن(ع) همان برنامه را اجرا کرد که امام حسین(ع) اجرا کرد و امام حسین(ع) همان برنامه را اجرا کرد که امام حسن(ع) اجرا کرد؛ فقط شکل کارشان با هم فرق داشت.
اسلام و مقتضیات زمان، استاد شهید مطهری
نوشته شده در یکشنبه بیست و هفتم اسفند 1385 ساعت 0:24 توسط مهدی شاهینی
|